Planując weekend za południową granicą, można trafić na miejsce, które łączy skalne labirynty, lasy, mokradła, punkty widokowe i ruiny zamków bez konieczności zdobywania wysokich gór. Czeski Raj jest właśnie takim kierunkiem, ale żeby dobrze go poznać, trzeba wybrać odpowiednią część obszaru, przygotować się na piaszczyste ścieżki i respektować zasady obowiązujące na terenie chronionym.
Najważniejsze informacje przed wyjazdem w skalny krajobraz Czech
- 182 km² powierzchni i status najstarszego obszaru chronionego krajobrazu w Czechach.
- Prachovské skály najlepiej sprawdzą się na pierwszy kontakt ze skalnymi miastami.
- Hruboskalsko oferuje dłuższą, około 10-kilometrową trasę z licznymi punktami widokowymi.
- Najlepsze obuwie to buty z przyczepną podeszwą, ponieważ piaskowiec bywa śliski i sypki.
- Szlaki znakowane pomagają chronić przyrodę i ograniczają ryzyko zgubienia się w skalnych przejściach.

Skąd bierze się niezwykłość tego chronionego obszaru
Obszar leży w północnych Czechach, mniej więcej między Turnovem, Jičínem, Sobotką i Mnichovem Hradiště. Został objęty ochroną w 1955 roku, a po rozszerzeniu w 2002 roku zajmuje około 182 km². Różnica wysokości nie jest alpejska, bo teren wznosi się od około 233 do 744 m n.p.m., ale ukształtowanie podłoża sprawia, że krótkie trasy potrafią być zaskakująco wymagające.
Największą atrakcją są piaskowcowe skalne miasta. Skały powstały z osadów dawnego morza, a ich dzisiejszy wygląd jest efektem erozji, czyli wieloletniego działania wody, wiatru i zmian temperatury. Stąd biorą się wąskie szczeliny, skalne bramy, okna, jaskinie i wysokie wieże o fantazyjnych kształtach.
Krajobraz nie ogranicza się jednak do skał. W dolinach znajdują się stawy, torfowiska, mokradła i wilgotne łąki, a wyżej rozciągają się lasy oraz otwarte punkty widokowe. Ta różnorodność sprawia, że można tu obserwować zarówno gatunki związane z terenami podmokłymi, jak i rośliny oraz zwierzęta typowe dla suchych piaskowców.
Skalne wieże i wulkaniczne wzgórza
Ciekawy kontrast tworzą piaskowcowe formacje i bazaltowe wzgórza. Najbardziej rozpoznawalnym symbolem regionu są ruiny zamku Trosky, wzniesione na dwóch stożkach pochodzenia wulkanicznego, nazywanych Panną i Babą. Z wielu punktów można jednocześnie oglądać skalne ściany, pola, lasy oraz charakterystyczną sylwetkę ruin.
Skalne miasta, które najlepiej pokazują charakter regionu
Prachovské skály na pierwszy wyjazd
Prachovskie Skały są najbardziej oczywistym wyborem dla osoby, która odwiedza ten region po raz pierwszy. Wąskie przejścia, wysokie nawet na około 40 metrów wieże i liczne punkty widokowe dają tu poczucie spaceru przez naturalny labirynt. Najciekawsze miejsca to między innymi Císařská chodba, Americká sluj oraz punkt widokowy z panoramą na Prachovską Jehłę i Prachovską Czapkę.
Wyznaczone okrężne trasy mają około 1,5, 2,5 i 3,5 km, ale na spokojne oglądanie skał warto przeznaczyć mniej więcej trzy godziny. Krótszy dystans nie oznacza łatwego spaceru. W wielu miejscach pojawiają się schody, przewężenia i nierówne podłoże, dlatego zwykłe miejskie sneakersy mogą okazać się słabym pomysłem.
Rodziny z małymi dziećmi mogą wybrać kilometrową ścieżkę Pelíšek, której przejście zajmuje około 90 minut. To dobry kompromis, gdy chcemy zobaczyć skalny krajobraz, ale nie planujemy całodziennej wędrówki.
Hruboskalsko dla miłośników widoków
Hruboskalskie skalne miasto ma bardziej przestrzenny charakter. Zamiast ciągłego przeciskania się między skałami dostajemy długie odcinki grzbietem, las, punkty widokowe i panoramy na okoliczne wzgórza. Właśnie tutaj najbardziej doceniam połączenie przyrody z zabytkami, ponieważ na jednej trasie można zobaczyć zamek Hrubá Skála, arboretum Bukovina i zamek Valdštejn.
Popularny wariant z Sedmihorek przez Hrubą Skałę do Valdštejna ma około 10 km, 228 m przewyższenia i zajmuje około 3 godzin. W praktyce z przerwami na zdjęcia i zwiedzanie trzeba zarezerwować pół dnia. Trasa jest dostępna dla rodzin z wózkiem na wybranych odcinkach, ale kamieniste fragmenty, korzenie i podjazdy sprawiają, że wózek sportowy będzie znacznie wygodniejszy niż lekki model miejski.
Příhrazské skály i Podtrosecká údolí
Příhrazské Skały są dobrym kierunkiem dla osób, które lubią bardziej terenowe przejścia. Na trasie występują schody, drabinki i węższe skalne przejścia, więc nie traktowałabym ich jako najłatwiejszej propozycji dla małych dzieci. Nagrodą są spokojniejsze ścieżki i widoki z płaskowyżu.
Podtrosecká údolí pokazują zupełnie inną twarz regionu. Około 8-kilometrowa ścieżka prowadzi przez doliny, lasy i okolice stawów, między innymi Vidláka. To propozycja dla osób, które chcą zobaczyć mokradła i wodę, a nie tylko suche skały. Trasa nie jest okrężna, dlatego przed wyjściem trzeba sprawdzić powrót albo połączyć ją z transportem publicznym.
Jak wybrać trasę na jeden dzień lub cały weekend
| Miejsce | Dystans i czas | Dla kogo | Największy atut |
|---|---|---|---|
| Prachovské skály | 1,5-3,5 km, około 3 godz. | Pierwsza wizyta, rodziny, fotografowie | Wąskie korytarze, wieże i klasyczne skalne miasto |
| Hruboskalsko | Około 10 km, około 3 godz. | Piechurzy i osoby lubiące widoki | Punkty widokowe, arboretum i zabytki na jednej trasie |
| Podtrosecká údolí | Około 8 km | Miłośnicy mokradeł i spokojniejszych spacerów | Stawy, doliny, torfowiska i bogata przyroda |
| Příhrazské skály | Zależnie od wariantu | Osoby sprawne i lubiące bardziej techniczne odcinki | Schody, drabinki i widoki z płaskowyżu |
Na jednodniowy wyjazd wybrałabym jeden główny rejon, zamiast próbować zobaczyć wszystko. Dobrym planem jest poranek w Prachovskich Skałach, a później przejazd pod ruiny Trosky lub nad jeden ze stawów w dolinach. Próba połączenia kilku odległych punktów pieszo zwykle kończy się pośpiechem i spędzaniem większej części dnia na dojazdach.
Przy dwóch lub trzech dniach można podzielić pobyt między Jičín, Turnov albo okolice Hrubej Skały. W sezonie 2026 przydatna jest turystyczna linia autobusowa 510 łącząca Jičín z Prachovskimi Skałami, Sobotką i zamkiem Kost. Przed wyjazdem sprawdziłabym jednak rozkład na konkretny dzień, bo połączenia turystyczne są sezonowe.
Dla ambitniejszych piechurów istnieje Zlatá stezka, czyli długi system szlaków łączący najważniejsze atrakcje regionu. Nie trzeba przechodzić całości. Znacznie lepiej wybrać jeden odcinek, na przykład przez Příhrazské Skały, okolice zamku Kost, Trosky i Hruboskalsko.
Jak przygotować się do wyjazdu bez niepotrzebnych niespodzianek
Obuwie, woda i pogoda
Najważniejszy element wyposażenia to buty z twardą, przyczepną podeszwą. Piaskowiec może być sypki, a po deszczu bardzo śliski. Na krótkich trasach wystarczą lekkie buty trekkingowe, ale na Příhrazské Skały czy dłuższe przejście między skalnymi miastami wybrałabym model z lepszą stabilizacją kostki.
W plecaku powinno znaleźć się co najmniej 1,5 litra wody na osobę, przekąska, cienka warstwa przeciwdeszczowa i naładowany telefon z mapą offline. W skalnych przejściach zasięg może być nierówny, a restauracje i punkty sprzedaży nie występują przy każdym szlaku.
Samochód, parking i bilety
Przy Prachovskich Skałach działają parkingi w pobliżu wejść, ale w cieplejsze weekendy miejsca szybko się zapełniają. Opłata za wejście i parking obowiązuje za cały dzień, a wpływy są przeznaczane na utrzymanie infrastruktury. Konkretne stawki mogą się zmieniać, dlatego sprawdziłabym je przed wyjazdem, szczególnie jeśli podróżuję z większą grupą.
Samochód daje dużą swobodę, lecz nie zawsze jest najwygodniejszy przy planowaniu trasy liniowej. Jeżeli chcę przejść tylko jeden odcinek i wrócić inną drogą, korzystam z połączenia autobusowego albo organizuję nocleg blisko szlaku. Zostawianie auta na poboczu jest złym pomysłem, bo ogranicza przejazd mieszkańcom i może naruszać lokalne zasady.
Przeczytaj również: Gdzie zobaczyć żubry w Polsce? Przewodnik po miejscach
Kiedy jechać
Wiosna oferuje świeżą zieleń i mniej ludzi, lato daje długi dzień, ale także największy tłok przy Prachovskich Skałach. Jesień jest moim zdaniem najlepsza fotograficznie, ponieważ kolorowe lasy mocno kontrastują z jasnym piaskowcem. Zimą krajobraz potrafi być piękny, lecz oblodzone schody i zacienione szczeliny wymagają większej ostrożności.
Ochrona przyrody ma tu praktyczny wymiar
To nie jest zwykły park z dowolnie wydeptanymi ścieżkami. Obszar został podzielony na cztery strefy ochrony, a najcenniejsze miejsca mają bardziej rygorystyczne zasady. W praktyce oznacza to konieczność trzymania się oznakowanych tras, szczególnie w rezerwatach i skalnych miastach.
- Nie schodzę ze szlaku, nawet jeśli skrót wygląda kusząco.
- Psa prowadzę na smyczy, zwłaszcza w pobliżu rezerwatów i mokradeł.
- Nie dotykam roślin, nie zabieram fragmentów piaskowca i nie zostawiam jedzenia dla zwierząt.
- Ognisko, nocleg na dziko i używanie drona sprawdzam według lokalnych przepisów oraz oznaczeń na miejscu.
Najczęstszy błąd polega na traktowaniu punktów widokowych jak naturalnych balkonów, z których można zejść w dowolnym kierunku. Skały są kruche, a roślinność i zwierzęta w dolinach łatwo płoszyć. Odpowiedzialne zwiedzanie nie odbiera przyjemności z wyjazdu, tylko pomaga zachować te miejsca w dobrym stanie.
Pierwszy dzień, który daje pełny obraz skalnej krainy
Gdybym miała ułożyć prosty plan dla osoby odwiedzającej region po raz pierwszy, rano wybrałabym Prachovské Skały, po południu krótki przejazd pod Trosky, a wieczorem spacer w okolicach stawu Vidlák lub Podtroseckich dolin. Taki układ pokazuje trzy różne elementy krajobrazu: skalne labirynty, wulkaniczne wzgórza oraz mokradła.
Na dłuższy pobyt zamieniłabym drugi dzień na trasę przez Hruboskalsko, Arboretum Bukovina i Valdštejn. Nie trzeba pokonywać rekordowych kilometrów, żeby poczuć charakter tego miejsca. Najwięcej daje spokojne tempo, dobre buty i zgoda na to, że czasem najciekawszy widok pojawia się dopiero po zejściu z głównej drogi, ale zawsze w granicach wyznaczonego szlaku.